01
Her şeyi hemen anlamak zorunda değilsin.
Bazen bir şey olur ve zihnin hemen açıklama ister.
“Neden böyle oldu?”
“Ben nerede yanlış yaptım?”
“Karşı taraf bunu neden yaptı?”
Biraz daha düşünürsen cevabı bulacağını sanırsın.
Ama bazı şeyler, olayın hemen ardından anlaşılmaz. Özellikle duygular söz konusu olduğunda, biraz mesafe bazen düşünmekten daha fazla şey gösterir.
Bugün bir şeyi anlamakta zorlanıyorsan kendine şunu söyle:
“Şu an bilmiyor olabilirim.”
Her cevabın bugün gelmesi gerekmiyor.
02
Bir şeyi özlemek, ona geri dönmek istediğin anlamına gelmez.
Geçmişten birini, bir yeri veya bir dönemi özleyebilirsin.
Bu, o hayatın tamamını yeniden istediğin anlamına gelmez.
Bazen özlediğin şey insanın kendisi değil; onunla hissettiğin güven, o dönemin heyecanı, birlikte yaptığınız sıradan şeyler ya da o zamanki kendindir.
Özlem bir duygu.
Karar ise başka bir şey.
Bugün bir şeyi özlüyorsan hemen ne yapman gerektiğine karar vermek zorunda değilsin.
Önce sadece neyi özlediğini anlamaya çalış.
03
Kendini kötü hissetmen, yanlış bir şey yaptığın anlamına gelmez.
Bir karar verdin ve içini kötü bir his kapladı.
Hemen:
“Demek ki yanlış karar verdim.”
diye düşünmek kolay.
Ama duygular her zaman kararlarımızın doğruluk kontrolü değildir.
Yeni bir şey yapmak korkutucu olabilir. Bir sınır koymak suçluluk yaratabilir. Bir alışkanlığı bırakmak boşluk hissettirebilir.
Yani:
Kötü hissetmek = yanlış yapmak değildir.
Bazen sadece alışık olmadığın bir şeyi yapıyorsundur.
04
Her şeyi açıklamak zorunda değilsin.
Birinin neden öyle davrandığını anlamaya çalışırken saatler geçirebilirsin.
“Acaba bunu neden söyledi?”
“Bana kızgın mı?”
“Yoksa başka bir şey mi var?”
Ama bazen elimizde yeterli bilgi yoktur.
Ve zihnimiz boşluğu tahminlerle doldurur.
Bir açıklamanın mümkün olması, onun doğru olduğu anlamına gelmez.
Bugün kendini bir başkasının davranışını çözmeye çalışırken bulursan sor:
“Bunu gerçekten biliyor muyum, yoksa tahmin mi ediyorum?”
Bazen bilmemek, yanlış bir cevap bulmaktan daha iyidir.
05
Her boşluğu telefonla doldurmak zorunda değilsin.
Asansörde bekliyorsun.
Telefon.
Kahveni bekliyorsun.
Telefon.
Bir şey düşünmek istemiyorsun.
Telefon.
Birkaç dakikalık boşluk oluştuğunda elimiz otomatik olarak ekrana gidebiliyor.
Oysa zihnin her boşluğu doldurulmak zorunda değil.
Bazen sadece etrafına bakmak, düşüncelerin gelip geçmesine izin vermek veya birkaç dakika hiçbir şey yapmamak da mümkün.
Bugün küçük bir bekleme anını telefonuna vermemeyi dene.
Boşluk her zaman doldurulması gereken bir şey değil.
06
Bir şeyi hemen cevaplamak zorunda değilsin.
Bir mesaj geldi.
Bir soru soruldu.
Birinden bir istek geldi.
Ve bazen cevap vermeden önce düşünmek istediğimiz halde hemen cevaplıyoruz.
Çünkü bekletmenin ayıp olduğunu, yanlış anlaşılacağımızı veya karşı tarafın kızacağını düşünüyoruz.
Oysa bazı cevaplar birkaç dakikalık mesafeyi hak eder.
“Bir düşüneyim.”
“Şu an cevap vermek istemiyorum.”
“Buna sonra döneyim.”
demek de seçenek.
Cevap vermekle hemen cevap vermek aynı şey değil.
07
Hayatındaki güzel şeylerin değerini anlamak için onları kaybetmeyi bekleme.
Bir ev.
Bir arkadaş.
Her sabah içtiğin kahve.
Aynı sofrada oturduğun insanlar.
Her gün gördüğün bir manzara.
Sıradanlaştıkları için değerleri azalmıyor.
Sadece zihnin onlara alışıyor.
Bu yüzden bazen güzel olan şeyleri fark etmek için hayatımızda büyük bir değişiklik olması gerekmiyor.
Bugün etrafına bak ve şunu sor:
“Bunu bir gün özleseydim, şu an daha farklı bakar mıydım?”
Sonra sadece fark et.
08
Kendine söylediğin cümleleri biraz dinle.
Bir hata yaptığında ne diyorsun?
“Ne salaklık yaptım.”
“Ben zaten beceremiyorum.”
“Yine mahvettim.”
Bunları o kadar sık söyleyebiliriz ki artık düşünmeden çıkar ağzımızdan.
Ama aynı cümleyi sevdiğimiz biri söyleseydi ona ne cevap verirdik?
Muhtemelen daha farklı konuşurduk.
Kendine her zaman övgü yağdırman gerekmiyor.
Ama düzeltmekle ezmek arasında bir fark var.
Bugün kendine söylediğin sert bir cümleyi yakala.
Ve aynı gerçeği biraz daha adil söyle.
09
Bazı kararlar düşünerek değil, yaşayarak netleşir.
“Bunu gerçekten istiyor muyum?”
“Doğru karar mı?”
“Pişman olur muyum?”
Bazı kararları o kadar uzun düşünürüz ki kararın kendisinden çok düşünmek yorucu hale gelir.
Çünkü gelecekte nasıl hissedeceğimizi bugünden kesin olarak bilemeyiz.
Bazı şeyleri deneyimlemeden öğrenemeyiz.
Bu yüzden her kararın yüzde yüz eminlik gerektirmediğini hatırla.
Bazen:
“Şu an bildiklerimle bu kararı verebilirim.”
demek yeterlidir.
10
Birinin seni anlamaması, kendini daha fazla açıklaman gerektiği anlamına gelmez.
Bazen bir şeyi anlatırsın.
Karşındaki yine farklı anlar.
Biraz daha açıklarsın.
Bir örnek verirsin.
Başka kelimeler seçersin.
Sonra bir noktada kendini kanıtlamaya çalıştığını fark edersin.
Anlaşılmak istemek çok doğal.
Ama iletişim iki kişilik bir şeydir.
Sen kendini mümkün olduğunca açık anlatabilirsin.
Karşındaki yine de farklı düşünebilir.
Ve bu her zaman senin anlatamadığın anlamına gelmez.
Bazen açıklamanın bittiği yerde kabul başlar.
11
Bir günün kötü geçmesi, hayatının kötü gittiği anlamına gelmez.
Sabah kötü başladın.
Sonra bir şey ters gitti.
Birine sinirlendin.
İşler yetişmedi.
Akşam olduğunda bütün günün kötüymüş gibi geliyor.
Ama bir gün, hayatın kendisi değil.
Tıpkı kötü bir bölümün bütün kitabı anlatmaması gibi.
Bugün kötü geçtiyse:
“Bugün kötü geçti.”
diyebilirsin.
Bunu:
“Her şey kötü gidiyor.”
haline getirmek zorunda değilsin.
Bazen kötü bir gün sadece kötü bir gündür.
12
Bir şeyi bırakmak başarısız olduğun anlamına gelmez.
Bir işe başladın.
Bir hedef koydun.
Bir alışkanlık edinmeye çalıştın.
Sonra fark ettin ki artık istemiyorsun.
Bazen devam etmek başarı gibi anlatılıyor.
Ama her şeyi sonuna kadar sürdürmek zorunda değilsin.
Bir şeyi bırakmak bazen vazgeçmek olabilir.
Bazen de artık sana uymayan bir şeyi fark etmektir.
Önemli olan kendine dürüst olmak:
“Bunu gerçekten bırakmak mı istiyorum, yoksa zor geldiği için mi kaçıyorum?”
İkisi aynı şey değil.
13
Her şeyi kontrol etmeye çalıştığında daha güvende hissetmeyebilirsin.
Plan yapmak rahatlatabilir.
Kontrol etmek de kısa süreliğine rahatlatabilir.
Mesajı tekrar kontrol etmek.
Bir şeyi defalarca düşünmek.
Her ihtimali hesaplamak.
Her şeyi önceden hazırlamak.
Ama hayatın bazı bölümleri hiçbir zaman tamamen kontrol edilemez.
Bir noktadan sonra kontrol etmeye çalışmak, kontrol edemediğin şeyleri daha görünür hale getirebilir.
Bugün kendine sor:
“Burada gerçekten kontrol edebildiğim şey ne?”
Sonra yalnızca ona yönel.
Geri kalanını biraz serbest bırak.
14
Kendini başkasının hızına göre ölçmek zorunda değilsin.
Birinin senden önce mezun olması.
Daha erken evlenmesi.
Daha hızlı yükselmesi.
Daha çok kazanması.
Bir şeyleri senden önce yapması...
Bunların hepsi mümkün.
Ama hayat bir yarış pisti değil.
İnsanların başlangıç noktaları, şartları, istekleri ve zamanlamaları aynı değil.
Başkasının zaman çizelgesini kendi hayatına cetvel yaparsan, kendi yolunu görmen zorlaşabilir.
Bugün kendine şunu sor:
“Benim için şu anda gerçekten önemli olan ne?”
Cevabı başkasının hayatından değil, kendi hayatından çıkar.
15
Bir şeyi yapmak istememenin nedenini merak et.
Bazen:
“Canım istemiyor.”
deriz.
Ve orada bırakırız.
Ama “istemiyorum”un altında başka bir şey olabilir.
Yorulmuş olabilirsin.
Başarısız olmaktan korkuyor olabilirsin.
Görev sana anlamsız geliyor olabilir.
Ne yapacağını bilmiyor olabilirsin.
Ya da gerçekten istemiyor olabilirsin.
Hepsi farklı.
Bir şeyi ertelerken kendine:
“Ben gerçekten istemiyor muyum, yoksa bunun hissettireceği şeyden mi kaçıyorum?”
diye sor.
Cevap bazen davranışından daha çok şey anlatır.
16
Bazen ihtiyacın çözüm değil, biraz alan.
Bir sorun yaşadığında hemen çözmek istiyorsun.
Konuş.
Araştır.
Plan yap.
Karar ver.
Bir şey yap.
Ama bazı duygular hemen çözülmez.
Biraz zaman geçmesi gerekir.
Bazen aynı soruya tekrar tekrar bakmak yerine ondan biraz uzaklaşmak daha faydalıdır.
Çünkü mesafe bazen düşünceyi büyütmez.
Netleştirir.
Bugün çözemediğin bir şey varsa kendine:
“Bunu bugün çözmek zorunda mıyım?”
diye sor.
17
Yardım istemek, tek başına yapamadığın anlamına gelmez.
Her şeyi kendin halletmeye alıştıysan yardım istemek garip gelebilir.
“Ben yaparım.”
“Gerek yok.”
“Rahatsız etmeyeyim.”
Ama yardım istemek yetersizlik kanıtı değil.
İnsanlar birbirine böyle destek olur.
Üstelik bazen ihtiyacın olan şey işi birinin senin yerine yapması değil.
Sadece:
“Yanımda biri var.”
hissidir.
Bugün biri yardım teklif ederse otomatik olarak “gerek yok” demeden önce bir saniye bekle.
Belki gerçekten gerek vardır.
18
Bir şeyi seviyor olman, onu her gün yapmak zorunda olduğun anlamına gelmez.
Bir hobin olabilir.
Bir insanı çok sevebilirsin.
İşini seviyor olabilirsin.
Bir şehri seviyor olabilirsin.
Ama sevdiğin şeylerden bile bazen uzaklaşmak isteyebilirsin.
Bu sevgiyi geçersiz kılmaz.
İnsanların enerjisi değişir.
İhtiyaçları değişir.
Hayatın dönemleri değişir.
Bir şeyi bugün istememen, onu artık sevmediğin anlamına gelmeyebilir.
Yakınlık ile sürekli erişilebilir olmak aynı şey değil.
19
Her şeyi aynı anda düzeltmeye çalışma.
Hayatında değiştirmek istediğin on şey olabilir.
Daha sağlıklı olmak.
Daha düzenli olmak.
Daha çok okumak.
Daha az telefon kullanmak.
Daha fazla para kazanmak.
Daha iyi uyumak.
Daha sakin olmak.
Hepsini aynı anda düzeltmeye çalışınca hiçbirine gerçekten alan kalmayabilir.
Bir tanesini seç.
En küçük halini seç.
Ve bir süre sadece onunla ilgilen.
Çünkü bazen değişim:
“Hayatımı baştan yaratacağım.”
diye başlamaz.
“Bu hafta sadece bunu biraz farklı yapacağım.”
diye başlar.
20
Bugün olan güzel bir şeyi hemen tüketip geçme.
Güzel bir kahve içtin.
Sevdiğin biriyle konuştun.
Güldün.
Güzel bir şarkı dinledin.
Eve geldiğinde huzurlu hissettin.
Ve sonra hemen başka şeye geçtin.
Zihin bir sonraki şeye alışkın.
Ama bazen güzel bir anı birkaç saniye daha fark etmek bile onu daha görünür kılar.
Bugün iyi gelen bir şey olduğunda hemen telefona geçme.
Bir saniye dur.
Ve sadece:
“Şu an iyi geldi.”
de.
Her güzel şeyi büyük bir anıya dönüştürmek gerekmiyor.
Bazı şeylerin güzel olduğunu fark etmek yeterli.