Zihin neden kesinlik istiyor?
Bir şeyden emin olmadığında zihnin boşluğu doldurmaya çalışabilir.
“Ya kötü bir şey olursa?”
“Ya işler ters giderse?”
“Ya bunu yanlış anladıysam?”
Bir ihtimali düşünmek bazen hazırlıklı hissettirir. Sanki en kötü senaryoyu yeterince düşünürsek onun gerçekleşmesini önleyebilecekmişiz gibi gelir.
Ama düşünmek ile kontrol etmek aynı şey değil.
Belirsizliğe tahammül etmek neden zor olabilir?
Belirsizliğe tahammülsüzlük, sonucu henüz bilinmeyen durumları rahatsız edici bulma ve kesinlik arama eğilimiyle ilgilidir. Worry yani endişeli düşünme de çoğu zaman bu belirsizliği azaltma çabasıyla iç içe olabilir.
Burada önemli bir ayrım var:
İhtimal başka, gerçek başka.
“İşler ters gidebilir.”
Evet, bu bir ihtimal olabilir.
Ama “Kesin ters gidecek.”
artık bir yorumdur.
En kötü ihtimali düşünmek gerçekten hazırlıyor mu?
Bazen evet. Gerçek bir risk varsa plan yapmak faydalıdır.
Ama aynı ihtimali onlarca kez düşünmek yeni bir hazırlık sağlamıyorsa, düşünce artık çözüm üretmekten çok kaygıyı besleyen bir döngüye dönüşebilir.
Kendine sor:
“Bu ihtimal gerçekleşirse bugün yapabileceğim bir şey var mı?”
Varsa yap.
Yoksa bir süre için “henüz bilmiyorum” demeyi deneyebilirsin.
Buradan ne götürelim?
Her ihtimali önceden çözmek zorunda değilsin.
Bazı cevaplar ancak zaman geçtiğinde gelir.
Henüz bilmiyor olabilirsin. Ve yine de bugün yaşamaya devam edebilirsin.
Şimdi dene
Bir kâğıdı ikiye böl:
Bildiğim
Varsaydığım
Aklındaki endişeyi iki tarafa ayır.
Sonra yalnızca “bildiğim” tarafın gerektirdiği bir sonraki adıma bak.
Geri kalan için:
“Henüz bilmiyorum.”
de.
Bu cümle bir teslimiyet değil. Belirsizliğin henüz belirsizlik olduğunu kabul etmek.
Kaynaklar / Daha fazla okumak için
- Intolerance of uncertainty ve worry araştırmaları.
- Belirsizlik, endişe ve anksiyete arasındaki ilişkileri inceleyen meta-analizler.
- Worry, problem-solving ve belirsizlik yönetimi literatürü.