Karşılaştırma neden bu kadar otomatik?
Birinin hayatına bakıyoruz. Daha güzel bir ev, daha iyi bir iş, daha fazla para, daha çok seyahat, daha sakin bir hayat…
Sonra zihnimiz çok hızlı bir sonuç çıkarabiliyor:
“Onun daha fazlası var.”
Fakat ikinci cümle çoğu zaman söylenmeden duruyor:
“O hâlde bende daha az var.”
Sosyal karşılaştırmanın önemli tarafı burada. Başkasını değerlendirmek ile kendimizi değerlendirmek birbirine karışabiliyor.
Yukarı doğru bakmak her zaman kötü değil
Başkalarının sahip olduğu şeyleri görmek bazen kıskançlık veya yetersizlik hissi yaratabilir. Ama bazen de bize ne istediğimizi gösterebilir.
Bir başkasında gördüğün şey seni neden bu kadar etkiledi?
Belki onun hayatını istemiyorsun.
Belki sadece özgürlüğünü istiyorsun.
Belki yaptığı işin sana verdiği anlamı istiyorsun.
Belki daha fazla zaman istiyorsun.
Karşılaştırma bazen bir hüküm değil, bir ipucu olabilir.
Sosyal medya bunu daha görünür hale getirebilir
Sosyal medyada başkalarının hayatlarının seçilmiş parçalarını görmek, karşılaştırmayı kolaylaştırabilir. Ama bunun herkeste aynı sonucu yaratacağını söylemek doğru olmaz. Etki, kişinin nasıl kullandığına ve karşılaştırmanın bağlamına göre değişebilir.
Bu yüzden mesele yalnızca “karşılaştırma yapma” demek değil.
Karşılaştırmanın sana ne söylediğini fark etmek.
Buradan ne götürelim?
Bir başkasının hayatında gördüğün bir şey, kendi hayatında eksik olduğunu düşündüğün şeyi gösterebilir.
Ama:
Onun daha fazlasına sahip olması, senin daha az olduğun anlamına gelmez.
Şimdi dene
Bir kıyaslama yakaladığında dört soru sor:
- Kimi gördüm?
- Neyi kıyasladım?
- İlk hissettiğim şey neydi?
- Ben aslında ne istiyor olabilirim?
Son soruya verdiğin cevap bazen karşılaştırmanın kendisinden daha değerlidir.
Kaynaklar / Daha fazla okumak için
- Social comparison theory ve upward/downward comparison araştırmaları.
- Sosyal medya kullanımı ve sosyal karşılaştırma üzerine güncel meta-analitik çalışmalar.
- Sosyal karşılaştırmanın bağlama ve kullanım biçimine göre değişebildiğini inceleyen çalışmalar.